Ga je regelmatig in gesprek met mensen met een lichte verstandelijke beperking (LVB)? 
Bekijk dan deze checklist om te kijken of je (naast je huidige kennis) je gesprekken nog beter kunt afstemmen op deze doelgroep.

1. Gebruik eenvoudige woorden/taal.

Praat rustig, gebruik simpele woorden (“Jip en Janneke-niveau”) zonder dat je gaat betuttelen.

2. Check of je echt begrepen wordt.  

Vraag niet “Dus je wilt xx?”, maar “Wat wil je met xx?”

3. Korter = krachtiger. 

Gebruik kortere zinnen dan je gewend bent. Echt. Punt.

4. Stel gerichte, concrete vragen over een afgebakend onderwerp. 

Voorkom vage woorden als “verwachtingen” of “iets willen”.

5. Stel open vragen maar pas op met “waarom”. 

Iemand kan zich hierdoor aangevallen voelen en het idee hebben zich te moeten verantwoorden (wat niet helpt).

6. Stel één vraag tegelijk. 

Let op de je niet meerdere vragen achter elkaar stelt. Hou het bij 1 vraag. Liefst ook heel gericht.

7. Een stilte van 10 seconden is prima. 

De ander heeft vaak meer reactietijd nodig dan je gewent bent. Gun je cliënt dat ook. Het kost soms tijd om een vraag te verwerken en een antwoord te bedenken (en soms ook om uit te spreken).

8. Geef enkele keuzes in plaats van (te) open vragen.

Een open vraag kost best veel denkkracht en kan dus lastig zijn. Soms werkt het beter om gewoon enkele opties te geven en de ander daaruit te laten kiezen.

9. Wees alert op sociaal wenselijke antwoorden. 

Zijn de reacties van de ander puur? Zou iemand dit ook zo zeggen als je er niet bij bent of zijn het zinnen die hij/zij ergens gehoord heeft (bijv van jou, ouders, begeleiders)? Let dus (nog meer dan anders) op de “echtheid van woorden/verandertaal”.

10. Vraag jezelf af: zit hier echt gevoel achter? 

Voelen de antwoorden ‘echt’? Alleen authentieke verandertaal is waardevol. Dus maak onderscheid tussen sociaal wenselijke en authentieke verandertaal.

11. Bekrachtig alleen oprechte uitspraken. 

Bevestigen wat sociaal wenselijk klinkt, kan leiden tot ‘extern gereguleerd gedrag’. En dat kan averechts werken.

12. Let op snelle instemming. 

“Ja” betekent bij deze doelgroep nog niet zomaar dat iemand gaat veranderen. Ook al zijn er tekenen van bereidheid tot verandering, of geeft iemand aan al met verandering bezig te zijn.

13. Onderschat ambivalentie niet. 

Meestal is er nog veel meer ambivalentie dan je denkt. Stap niet te snel over naar “actie”. Blijf discrepantie versterken en bereidheid om een plan vol te houden ontlokken.

Tip: Print deze lijst en hang hem zichtbaar op je werkplek.
Gebruik hem tijdens intervisie of training om jezelf en collega’s scherp te houden.