Beide methodieken, zowel de cliëntgerichte therapie van Carl Rogers als Motiverende Gespreksvoering (MGV), zijn geworteld in het humanisme. Beiden gaan uit van het idee dat cliënten deskundig zijn over hun eigen leven. En beiden benadrukken het belang van een warme, empathische, niet-oordelende benadering. Toch zit het hem juist in de verschillen waarom Motiverende Gespreksvoering wordt gezien als een zelfstandige, directieve methode – en niet als een afgeleide van Rogeriaanse therapie.  

Een gedeelde basis: mensvisie en relatie  

Carl Rogers ontwikkelde zijn benadering De cliëntgerichte therapie van Carl Rogers als een tegenhanger van destijds gangbare, sterk sturende therapieën. Hij geloofde in de natuurlijke neiging van mensen tot groei, mits zij konden rekenen op een veilige, accepterende relatie met hun hulpverlener. Volgens Rogers zijn drie houdingsaspecten daarvoor essentieel: 

• Onvoorwaardelijke acceptatie
• Empathisch begrip
• Eerlijkheid en congruentie

Deze grondhouding is ook bij MGV onmisbaar. Ook hier vormt empathie, het fundament, samen met partnerschap en samenwerking. Miller & Rollnick (2012) beschrijven Motiverende Gespreksvoering zelfs als “Rogeriaanse counseling, maar dan met richting”.  

Waar zit dan het verschil?

Het verschil zit ’m vooral in de mate van sturing. In cliëntgerichte therapie bepaalt de cliënt het tempo én de richting. Bij MGV werkt de begeleider actiever: subtiel, maar doelgericht stuurt hij of zij richting verandering. Die richting is geen advies, maar ontstaat door het zorgvuldig ontlokken van wat de cliënt zélf motiveert.  

Daarom is MGV bij uitstek geschikt in situaties waarin motivatie ontbreekt of wankel is – denk aan stoppen met roken, het verbeteren van medicatietrouw of gedragsverandering bij mensen met een lichte verstandelijke beperking.  

De vier pijlers van MGV

1. Empathie tonen
2. Discrepantie versterken tussen gedrag en waarden
3. Meebewegen met weerstand/wrijving
4. Vertrouwen in eigen kunnen versterken

Deze principes worden ondersteund door concrete gespreksvaardigheden als: reflectief luisteren, open vragen stellen, samenvatten, bekrachtigen en verandertaal ontlokken.

Een ander theoretisch fundament

Waar Rogers zich richtte op de therapeutische relatie en zelfontdekking, voegt MGV een extra laag toe: motivatiepsychologie. De methode is sterk beïnvloed door de zelfdeterminatie-theorie (SDT) van Deci & Ryan (2000), die stelt dat motivatie ontstaat en duurzaam is als drie behoeften worden vervuld:

• Autonomie
• Competentie
• Verbondenheid

MGV ondersteunt cliënten precies in die behoeften, met als doel om niet alleen tot inzicht te komen, maar vooral tot beweging. Op basis van wat voor hén betekenisvol is. Daarmee bevordert het autonome motivatie. Motivatie die voortkomt uit eigen waarden of interesses, in plaats van bijvoorbeeld externe druk.
 

Toepassing in de praktijk

De therapie van Rogers wordt vooral ingezet in langdurige, therapeutische trajecten. Motiverende Gespreksvoering daarentegen is ontworpen voor kortdurende, doelgerichte gesprekken. Denk aan de verslavingszorg, GGZ, LVB-begeleiding en leefstijlcoaching (Lundahl & Burke, 2009 ; Vasilaki et al., 2006. Daar waar gedrag wél moet veranderen, maar motivatie ontbreekt. 

Tot slot: twee methoden met hetzelfde hart, maar een andere aanpak

Motiverende Gespreksvoering en cliëntgerichte therapie hebben dezelfde wortels, maar dienen net een ander doel. Rogers creëert vooral ruimte en vertrouwen voor zelfontdekking. MGV doet dat ook maar gebruikt diezelfde ruimte tevens richting te geven aan verandering.
Volgens MGV is de professional geen passieve luisteraar, maar een actieve ‘gespreksgids’. Niet door te overtuigen, wel door nieuwsgierige, strategische vragen die beweging ontlokken – in het tempo van de ander, met respect voor diens autonomie. Daarmee is MGV dus geen vervanger van de cliëntgerichte therapie, maar wel een zeer krachtige aanvulling. En een methode die past bij de huidige ontwikkelingen in de zorg.