Als je in gesprek gaat met mensen met een lichte verstandelijke beperking (LVB) vraagt dat om specifieke gespreksvaardigheden. Dit zijn de meest gestelde vragen over effectief communiceren bij LVB.

We hopen dat je met deze inzichten makkelijker contact maakt, elkaar beter begrijpt en sneller een effectiever gesprek hebt. 

1. Hoe pas ik mijn communicatie aan voor mensen met een LVB?

Bij mensen met een LVB is het belangrijk om eenvoudige, duidelijke taal te gebruiken. Vermijd vakjargon, spreek rustig en controleer regelmatig of je begrepen wordt. Gebruik korte zinnen en visuele ondersteuning als dat mogelijk is. 

👉 Bekijk de Checklist Motiverende Gespreksvoering bij LVB

2. Hoe herken ik een LVB in een gesprek?

Mensen met een LVB vinden complexe taal meestal lastig. Geven snel sociaal wenselijke antwoorden en kunnen heel letterlijk nemen wat er gezegd wordt. Let ook op een korte aandachtsboog en hele concrete antwoorden. 

3. Welke gesprekstechnieken zijn effectief bij LVB? 

Effectieve gesprekstechnieken uit motiverende gespreksvoering (MGV) zijn bijvoorbeeld: schaalvragen, reflectief luisteren (Let op: vermijd het gebruik van complexe reflecties) en samenvatten. Denk ook aan visuele ondersteuning (zoals de agendasetting techniek binnen MGV) en stapsgewijze uitleg om dingen eenvoudiger te maken (zoals de vier informatie stappen binnen MGV). 

4. Hoe ga ik om met sociaal wenselijke antwoorden?

Mensen met een LVB zeggen vaak wat ze denken dat jij wilt horen. Sociaal wenselijke verandertaal. En dat is een grote valkuil.“Het bevestigen en bekrachtigen van sociaal wenselijke verandertaal kan leiden tot extern gereguleerd gedrag.” 
(quote uit: Motiverende Gespreksvoering bij LVB, (van Frielink, Embregts & Schuengel (2014) 

Hoe vermijd je sociaal wenselijke antwoorden bij mensen met een LVB:  

5. Wat zijn valkuilen in communicatie met LVB? 

Enkele veelgemaakte fouten zijn: moeilijke woorden gebruiken, meerdere vragen tegelijk stellen, te snel praten en denken dat iemand iets begrijpt zonder het te controleren. 

• [Ontvang onze checklist “Communiceren met LVB”] 

👉 Ontvang onze checklist Communiceren met LVB

6. Hoe sluit ik aan bij het tempo en niveau van de cliënt?

Over het algemeen ga je te snel. Pas dus je gesprekstempo aan. Herhaal belangrijke informatie een aantal keer en gebruik visuele hulpmiddelen zoals pictogrammen. Geef de ander voldoende tijd om na te denken en te reageren. Meer weten over de 10 seconden regel? 

7. Wat is belangrijk in mijn houding tijdens een gesprek?

Een open, niet-oordelende houding is het allerbelangrijkste. Heb geduld, luister actief en laat zien dat je de cliënt serieus neemt. Vermijd een belerende toon en ‘waarom vragen’. 

8. Hoe bespreek ik moeilijke onderwerpen zoals verslaving of agressie?

Creëer een veilige sfeer waarin de cliënt zich durft te uiten en er rust is. Benoem het moeilijke onderwerpen simpel maar wel concreet en rustig. Gebruik daarvoor eenvoudige taal. Sta open voor de reactie van de ander. Die mag er zijn. Gebruik vervolgens de technieken van Motiverende Gespreksvoering om het gesprek verder in goede banen te leiden en de kans op gedragsverandering te vergroten.   

9. Welke hulpmiddelen kan ik inzetten ter ondersteuning?

Wat vaak goed werkt zijn visuele hulpmiddelen, zoals: dagprogramma’s, pictogrammen, stappenplannen of eenvoudige schriftelijke afspraken. Deze middelen helpen om abstracte begrippen concreet te maken. 

Als een hulpmiddel voor zichzelf  gebruiken veel zorgverleners de Waaier Motiverende Gespreksvoering. Een bestseller die meer dan 30.000 ex verkocht is. 

10. Hoe controleer ik of de cliënt mij begrijpt?

Vraag je cliënt om zijn of haar eigen woorden samen te vatten wat er is besproken. Let op daarbij goed op non-verbale signalen van begrip of verwarring en pas je uitleg aan als dat nodig is. Stel geen gesloten checkvragen. “Ga je morgen….?”. Maar maak ze open. “Wat ga je morgen hiermee doen?” 

Wil je leren hoe je met mensen met een LVB kunt motiveren voor verandering?

Bekijk onze cursussen Motivational Interviewing of download de gratis checklist Motiverende Gespreksvoering bij mensen met LVB:

👉 Bekijk de cursus Motiverende Gespreksvoering bij jou in de buurt

👉 Download gratis de checklist “Effectieve gespreksvoering bij LVB